Ulusal parlamentolar ile Birleşmiş Milletler arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi, 17 Nisan’da İstanbul’da düzenlenen Parlamentolar Arası Birlik (PAB) 152. Genel Kurulu kapsamındaki üst düzey panelde ele alındı.Birleşmiş Milletler İşleri Daimi Komitesi himayesinde düzenlenen “Türkiye örneği: Parlamentolarla daha güçlü BM etkileşimi için bir örnek” başlıklı oturum, Türkiye Büyük Millet Meclisi ile BM Türkiye Ülke Ekibi (UNCT) arasındaki gelişen ortaklıkları ele almak üzere üst düzey BM temsilcilerini bir araya getirdi.Oturumun moderatörlüğünü yapan, Birleşmiş Milletler Türkiye Mukim Koordinatörü Dr. Babatunde Ahonsi, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nın (SKA’lar) hayata geçirilmesinde güçlü yasama katılımının önemine dikkat çekti.Ahonsi “Parlamentolar, sürdürülebilir kalkınmanın merkezinde yer alır; küresel taahhütleri ulusal yasalara dönüştürür, kaynakların tahsisini sağlar ve kurumları hesap verebilir kılar. Bu nedenle Birleşmiş Milletler ile parlamentolar arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi, SKA’larda ilerlemeyi hızlandırmak açısından kritik önemdedir,” diye konuştu. Panelistler, parlamento ile BM arasındaki iş birliğinin zaman içinde geçici ve konu bazlı etkileşimlerden daha yapılandırılmış ve stratejik bir ortaklığa dönüştüğünü anlattı. Bu dönüşüm özellikle toplumsal cinsiyet eşitliği, kadın hakları, göç, mülteci koruma ve çözümleri, çocuk hakları ve insan hakları gibi alanlarda kendini gösteriyor. Bu gelişim, daha bütüncül ve ülke odaklı bir BM sistemini hedefleyen reform çabalarıyla da uyumlu halde bulunuyor. Panelde, TBMM Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu (KEFEK) başta olmak üzere, fırsat eşitliği, insan hakları, adalet ve bütçe denetimi alanlarında çalışan parlamento komisyonlarıyla yürütülen iş birliklerinden somut örnekler paylaşıldı. Konuşmacılar, bu tür etkileşimin yasama çerçevelerini güçlendirdiğini, SKA uygulamalarının denetimini geliştirdiğini ve kamu politikalarında hesap verebilirliği artırdığını vurguladı.UN Women Türkiye Ülke Direktörü Maryse Guimond, toplumsal cinsiyete duyarlı mevzuat ve kadınların siyasi katılımını destekleme çalışmalarına dikkat çekti:Guimond, “Türkiye’nin deneyimi, parlamentolar ile Birleşmiş Milletler arasındaki etkileşimin diyalogun çok ötesine geçebileceğini gösteriyor. Yasaların hazırlanma biçiminden bütçelerin şekillenmesine ve temsiliyetin güçlendirilmesine kadar kurumsal düzeyde gerçek değişim yaratabilir. Parlamento ve PAB ile birlikte,  mevzuatın toplumsal cinsiyet analizi ve bütçe döngüsüne entegre toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme gibi artık kurumun işleyişinin bir parçası haline gelen araçları destekliyoruz;. Ayrıca daha önce var olmayan alanlara yatırım yapıyor; farklı siyasi partilerden kadın milletvekillerinin bir araya gelebildiği platformlar oluşturuyoruz. Bu gündem artık dışsal değil; Parlamentonun kendi içinden şekilleniyor,” diye konuştu. UN Women Türkiye’nin Türkiye Büyük Millet Meclisi ile ortaklığı 2011 yılına dayanmakta olup, Ulusal Kalkınma Planı’na geçici özel önlemlerin dahil edilmesine katkı sağlamış ve Parlamentoda kadın temsilinin bugüne kadarki en yüksek oran olan yaklaşık yüzde 20’ye ulaşmasına destek olmuştur.UNHCR Türkiye Temsilci Yardımcısı Daniela C. Cicchella, parlamentolarla etkileşimin mülteci korumasının yalnızca bir politika taahhüdü değil, aynı zamanda hukuki ve kurumsal bir gerçeklik olarak hayata geçirilmesinde merkezi rol oynadığını vurguladı. Parlamenterler, yasama, denetim ve bütçe rollerini kullanarak mültecilerin ve vatansız kişilerin nasıl karşılandığını, korunduğunu ve topluma dahil edildiğini şekillendirirken, sürdürülebilir çözümlerin geliştirilmesine de katkı sağlıyor.Parlamentoyla etkileşimin güçlendirilmesi, zorla yerinden edilme konusundaki müdahalelerin hukukun üstünlüğüne dayanmasını, uluslararası standartlarla uyumlu olmasını ve ulusal bağlama uygun şekilde geliştirilmesini destekliyor. Türkiye’nin büyük bir mülteci ev sahibi ülke olarak deneyimi, koruma ilkeleri, ulusal sistemler ve toplumsal uyum arasında dengeli bir yaklaşımın, bilinçli parlamenter katkılarla nasıl sağlanabileceğine dair önemli dersler sunuyor. Aynı zamanda Birleşmiş Milletler ile yasama organları arasındaki yapılandırılmış iş birliğinin önemini ortaya koyuyor.Parlamentolar Arası Birlik, parlamentoları birbirine bağlama ve iyi uygulamaların küresel ölçekte yaygınlaştırılmasında kilit rol oynuyor. UNHCR ile PAB arasında imzalanan Mutabakat Zaptı, mülteci koruması, çözümler ve vatansızlığın önlenmesi ve azaltılması alanlarında parlamenter katılımı güçlendirmeyi; uluslararası taahhütlerin ulusal mevzuata aktarılmasını ve ulusal deneyimlerin küresel öğrenmeye dönüşmesini amaçlıyor.Zorla yerinden edilmenin arttığı günümüzde parlamenterler; temel ilkelerin korunması, hak ve hizmetlere erişimin sağlanması, sorumluluk paylaşımının teşvik edilmesi ve kapsayıcı politikaların geliştirilmesinde giderek daha kritik bir rol üstleniyor.Cicchella, “Parlamenterler, mülteci koruması ve çözümleri ile vatansızlığın azaltılmasına ilişkin uluslararası ilke ve taahhütlerin ulusal mevzuata, denetime ve hem mülteciler hem de ev sahibi topluluklar için somut fayda sağlayan politikalara dönüştürülmesinde kritik rol oynar. UNHCR, ulusal uygulamaların küresel öğrenmeye aktarılmasında kilit öneme sahip olan Parlamentolar Arası Birlik ile yakın iş birliği içinde çalışmaktadır,” ifadelerini kullandı. UNICEF Türkiye Temsilci Yardımcısı Malti Gandhi ise çocuk hakları, çocuk koruma ve gençlerin katılımını ilerletmeye yönelik çalışmalar hakkında bilgi verdi:

Gandhi, “Parlamentoyu bir sistem olarak ele alarak, çocuk katılımını kurumsallaştırarak ve kanıta dayalı yaklaşımlarla parlamentodaki tartışmaları etkileyerek; UNICEF, çocukların üstün yararı ve haklarının ülke gündeminin merkezinde yer alması için parlamenterlerle iş birliğini sürdürmeye kararlıdır” dedi. Tartışmada ayrıca, parlamentolar ile Birleşmiş Milletler arasındaki daha güçlü kurumsal bağların, kalkınma programlarında ulusal sahiplenmeyi nasıl artırabileceği, kanıta dayalı politika yapımını nasıl destekleyebileceği ve elde edilen sonuçların sürdürülebilirliğini nasıl güvence altına alabileceği ele alındı.İleriye dönük olarak katılımcılar, iş birliğinin daha da kurumsallaştırılması için fırsatlara dikkat çekti. Bunlar arasında parlamentoların araştırma kapasitesinin güçlendirilmesi, insan haklarına dayalı yasa yapımı ve toplumsal cinsiyete duyarlı yönetişim alanlarında eğitimlerin genişletilmesi ile Genel Kurul sonrasında da devam edecek BM–PAB ortak takip mekanizmalarının geliştirilmesi yer aldı.

İstanbul’da düzenlenen Parlamentolar Arası Birlik 152. Genel Kurulu (PAB 152) kapsamında, dünyanın farklı ülkelerinden parlamenterler, Birleşmiş Milletler kuruluşları ile yerel ortakların Türkiye’de mültecilere ve ev sahibi topluluklara nasıl hizmet sunduğunu yerinde gözlemlemek üzere bir saha ziyaretine katıldı.Ziyaret, İstanbul’un Sultanbeyli ilçesinde bulunan ve BM Mülteci Örgütü (UNHCR) iş birliğiyle faaliyet gösteren Mülteciler ve Sığınmacılar Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği (MSYDD) Toplum Merkezi’nde gerçekleştirildi.Heyette, BM Türkiye Mukim Koordinatörü Babatunde Ahonsi, IPU Sekretaryası ile sağlık, insan hakları, uluslararası insani hukuk ve BM işleri komitelerinin temsilcileri, farklı ülkelerden parlamenterler ve PAB152’ye katılan BM kuruluşlarının temsilcileri yer aldı.Ziyaret, İstanbul’un yüksek sayıda mülteciye ev sahipliği yapan ilçelerinden birinde, entegre ve toplum temelli hizmetlerin sahada nasıl sunulduğuna dair ilk elden bir gözlem imkânı sundu. Yaklaşık 379 bin nüfusa sahip Sultanbeyli’de, yaklaşık 19 bin geçici koruma altındaki Suriyeli yaşamakta olup, ilçe Türkiye’nin mülteci müdahalesinde önemli bir konumda bulunuyor.2014 yılında belediyenin öncülüğünde kurulan MSYDD, hem mültecilere hem de ev sahibi topluluklara destek sunan merkezi bir aktör durumunda. Toplum Merkezi aracılığıyla koruma, eğitim, geçim kaynakları, temel ihtiyaçlar ve sosyal uyum alanlarında geniş kapsamlı hizmetler sunuluyor.Mart 2026 itibarıyla merkez, büyük çoğunluğu Halep, Şam ve İdlib kökenli geçici koruma altındaki Suriyeliler olmak üzere 17 binden fazla faydalanıcıya ulaşmış durumda. Hizmetler, farklı ihtiyaçlara yanıt verecek şekilde tasarlanırken, faydalanıcılar arasında kadın ve erkek dağılımı neredeyse eşit düzeyde seyrediyor.UNHCR İstanbul Saha Ofisi, 2017 yılından bu yana MSYDD ve belediye ile yakın iş birliği içinde çalışarak koruma hizmetlerine erişimi güçlendiriyor. UNHCR desteğiyle merkez, toplumsal cinsiyete dayalı şiddet mağdurları ve risk altındaki çocuklar da dâhil olmak üzere özel ihtiyaç sahibi bireylere danışmanlık, vaka yönetimi ve yönlendirme hizmetleri sunuyor.Merkez ayrıca ruh sağlığı ve psikososyal destek hizmetlerine erişimi kolaylaştırıyor; ayni ve nakdi yardımların sağlanmasına katkıda bulunuyor. Bilgilendirme oturumları ve odak grup toplantıları gibi toplum temelli faaliyetler aracılığıyla hem mültecilerin hem de ev sahibi toplulukların hakları ve mevcut hizmetler hakkında bilgi sahibi olmaları sağlanıyor. Ziyaret sırasında konuşan BM yetkilileri, etkili ve kapsayıcı müdahalelerin hayata geçirilmesinde yerel ortaklıkların önemine dikkat çekti. Sultanbeyli modeli, belediyeler, sivil toplum kuruluşları ve uluslararası kuruluşların birlikte çalışarak bütüncül destek sunabileceği ve sosyal uyumu güçlendirebileceği bir örnek olarak öne çıkıyor.Ziyaret, politika yapım süreçlerinin sahadaki uygulamalarla beslenmesinin kritik rolünü bir kez daha ortaya koyarken, parlamenterlere küresel taahhütlerin yerelde nasıl somut etkiye dönüştüğüne dair somut bir anlayış kazandırdı. Ziyarete katılan parlamenterler, Türkiye’nin mülteci yönetim sistemine, özellikle belediyeler, toplum kuruluşları ve UNHCR arasındaki etkili üçlü iş birliği sayesinde mültecilere ve ev sahibi topluluklara sunulan hizmetlere ilişkin memnuniyetlerini oy birliğiyle ifade ettiler.

Parlamentolar Arası Birlik’in (IPU) 152. Genel Kurulu için İstanbul’da bir araya gelen 155 ülkeden parlamenterlere video mesaj ile seslenen Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, “Etkili çok taraflı iş birliği, güçlü ulusal kurumlara bağlıdır” dedi. Açılış oturumunda konuşan BM Türkiye Mukim Koordinatörü Babatunde Ahonsi de parlamentoların sürdürülebilir kalkınmanın ilerletilmesindeki kritik rolüne dikkat çekerek, “Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na ulaşmak yalnızca güçlü yürütme adımlarıyla değil, aynı zamanda sağlam yasama çerçeveleri, etkin denetim ve kapsayıcı temsil ile mümkündür” diye konuştu.  Genel Kurul, Türkiye Büyük Millet Meclisi ev sahipliğinde düzenleniyor ve aralarında 80 parlamento başkanının da bulunduğu yüzlerce parlamenteri üst düzey diyalog ve diplomasi için bir araya getiriyor.Açılışta Ahonsi, hızla değişen küresel ortamda parlamentoların oynadığı kritik rolü vurguladı.Mukim Koordinatör parlamentoların vazgeçilmez olduğu üç temel alana dikkat çekti: sürdürülebilir kalkınmanın ilerletilmesi, ileriye dönük kamu politikalarının şekillendirilmesi ve güven ile toplumsal uyumun güçlendirilmesi. Ahonsi, kanıta dayalı mevzuat ve uzun vadeli vizyonun; iklim riskleri, teknolojik dönüşüm ve değişen küresel ekonomik dinamikler gibi ortaya çıkan zorluklarla başa çıkmak için hayati önem taşıdığını, bunun yapılırken kimsenin geride bırakılmaması gerektiğini belirtti.Ahonsi ayrıca, artan kutuplaşma ortamında parlamentoların diyalog ve uzlaşı platformları olarak rolüne dikkat çekti. “Barış ve güvenlik konularında, özellikle çatışma sonrası toparlanma ve kalıcı barışa giden yollar üzerine yaptığınız tartışmalar, parlamentoların istikrar ve uzlaşının sürdürülmesindeki rolünü güçlü bir şekilde hatırlatıyor” dedi.IPU’nun kapsayıcı yapısına da değinen Ahonsi, Kadın Parlamenterler Forumu ve Genç Parlamenterler Forumu’nun aktif katılımının, toplumun tüm kesimlerinin ihtiyaç ve beklentilerini yansıtan politikaların oluşturulması açısından büyük önem taşıdığını vurguladı. Açılışa gönderdiği video mesajda BM Genel Sekreteri António Guterres de, Türkiye’nin benzersiz rolüne dikkat çekerek, “Türkiye uzun süredir kıtaların, kültürlerin ve fikirlerin buluşma noktasıdır. Köprü kurmak da IPU’nun misyonunun merkezinde yer alıyor” dedi.Artan küresel zorluklara dikkat çeken Genel Sekreter, “Derin jeopolitik gerilimler, artan eşitsizlikler, aşınan güven ve yoğun insani acılarla karşı karşıyayız” ifadelerini kullandı. Çatışmaların “siviller üzerinde dayanılmaz bir bedel oluşturduğunu ve her düzeyde istikrarsızlığı derinleştirdiğini” belirterek, “Bu an, diyalog, gerilimin azaltılması ve uluslararası hukuka tam saygı gerektiriyor” dedi.Guterres ayrıca eşitsizlik ve yönetişim alanında acil küresel eylem çağrısında bulunarak, “Küresel finansal mimariyi reforme ederek onu daha temsil edici, daha kapsayıcı ve günümüz ekonomisinin gerçekleriyle daha uyumlu hale getirerek küresel eşitsizlik krizini ele almalıyız” dedi.Ortaya çıkan risklere de değinen Genel Sekreter, “yapay zekâ dahil olmak üzere teknolojinin fırsat ve kapsayıcılık için bir köprü olması, yeni eşitsizliklerin kaynağı haline gelmemesi gerektiğini” vurguladı. İklim konusunda ise daha güçlü dayanışma çağrısı yaparak, “İklim eylemi için köprüler kurmalı; hedeflerle uygulama arasında bağlantı kurmalı ve krize en az katkıda bulunmalarına rağmen en ağır etkileri yaşayanlarla dayanışma içinde olmalıyız” dedi.Genel Sekreter sözlerini, Genel Kurulun temasıyla uyumlu bir çağrıyla tamamladı: “Birlikte, bu Genel Kurulun amaçlarını ilerletmeye devam edelim — umudu besleyelim, barışı güçlendirelim ve bugünün ve gelecek nesiller için adaleti sağlayalım.”15-19 Nisan tarihleri arasında düzenlenen IPU Genel Kurulu, “Umudu beslemek, barışı güvence altına almak ve gelecek nesiller için adaleti sağlamak” temasıyla gerçekleştiriliyor. Toplantı, Orta Doğu başta olmak üzere çeşitli bölgelerde artan çatışmalar ve derinleşen insani krizlerin yaşandığı bir dönemde, parlamenter diyaloğun barışçıl çözümler geliştirmedeki önemini ortaya koyuyor.Bu çerçevede Genel Kurul, parlamenterlere görüş alışverişinde bulunma, uzlaşı geliştirme ve toplumlarının karşı karşıya olduğu karmaşık zorluklara yanıt verecek politika yollarını ele alma imkânı sunuyor.

Orta Doğu’daki savaş devam ederken, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, ABD ile İran arasında “ciddi müzakerelerin” yeniden başlaması için güçlü bir çağrıda bulundu ve uluslararası hukuka saygının “ayaklar altına alındığı” uyarısını yaptı.New York’taki BM Genel Merkezi’nde, gazetecilere konuşan António Guterres, Orta Doğu’da ve dünyanın diğer bölgelerinde insani ve diğer hukuki yükümlülüklerin göz ardı edildiğini, bunun da kaos, acı ve yıkımı beslediğini söyledi.Guterres, uluslararası hukukun korunması temasının, bu hafta Lahey’de bulunan BM’nin en yüksek yargı organı olan Uluslararası Adalet Mahkemesi'ne gerçekleştireceği ziyaretin ana gündemlerinden biri olacağını belirtti. Bu ziyaret, İran ile ABD arasında yeniden görüşmelerin başlaması yönündeki umutların arttığı bir döneme denk geliyor.Orta Doğu'daki kriz, bölge genelinde ölüm ve yıkıma yol açtı; küresel petrol, gübre ve gaz ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndan deniz taşımacılığını engelledi ve açık denizlerde gemilerde binlerce çalışanın mahsur kalmasına neden oldu. Geri çekilmek değil, yeniden teyit etmekBM Genel Sekreteri, “Adaletin gözü bağlı (tarafsız anlamında kullanılıyor) olmalıdır. Ancak bugün çok fazla kişi adaletin kendisine gözlerini kapamayı seçiyor,” dedi.Guterres “Dünya genelinde – ve özellikle Orta Doğu’da – uluslararası hukuka saygı ayaklar altına alınıyor" diye konuştu. Genel Sekreter Guterres, “Bu, uluslararası hukuktan geri çekilme zamanı değildir. Bu, onu yeniden teyit etme zamanıdır,” diye vurguladı.Dünyaya mesajDünya Mahkemesi olarak da bilinen Uluslararası Adalet Divanı bu hafta 80'inci yılını kutluyor. BM Genel Sekreteri, Divan'ın BM’nin ana yargı organı, uluslararası hukuk düzeninin temel taşlarından biri ve bu rolünü bugüne kadar başarıyla yerine getirmiş olduğunun altını çizdi. Lahey'e yapacağı ziyaretin “sadece bir yıldönümünü anmakla ilgili" olmadığını kaydeden Guterres, açık ve net bir mesaj vermekle ilgili olduğunu belirtti ve şöyle dedi: “Bu, Birleşmiş Milletler’in barışı, adaleti, egemenliği ve insan onurunu korumak üzere oluşturulmuş kurumların ve ilkelerin arkasında kararlılıkla durduğuna dair bir mesajdır. Uluslararası hukukun istisnasız tüm devletler için geçerli olduğu ve kurallarına saygının isteğe bağlı olmadığı mesajıdır. Daha parçalı ve güç rekabetinin daha keskin olduğu bir dünyada uluslararası hukukun vazgeçilmez olduğu mesajıdır"İtidal çağrısıGenel Sekreter, “Uluslararası hukuk olmadan istikrarsızlık yayılır, güvensizlik derinleşir ve çatışmalar kontrolden çıkar” uyarısında bulundu. Bunun tüm dünya için geçerli olduğunu ancak özellikle Orta Doğu’daki durum açısından aciliyet taşıdığını söyledi.Krize askeri bir çözüm olmadığını yineleyen Guterres, barış anlaşmalarının sürekli angajman ve siyasi irade gerektirdiğini belirtti.Ciddi müzakerelerin yeniden başlaması gerektiğini vurgulayan Genel Sekreter, Hürmüz Boğazı da dahil olmak üzere uluslararası seyrüsefer hak ve özgürlüklerine tüm tarafların saygı göstermesi gerektiğini ifade etti.Genel Sekreter “İtidal ve sorumluluk zamanıdır,” diye vurguldaı. Guterres “Şimdi tırmanış yerine diplomasinin zamanıdır. Uluslararası hukuka yeniden bağlılık zamanıdır" dedi.