Orta Doğu’daki savaş için Guterres’ten çağrı: “Diplomasi zamanı”

Orta Doğu’daki savaş devam ederken, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, ABD ile İran arasında “ciddi müzakerelerin” yeniden başlaması için güçlü bir çağrıda bulundu ve uluslararası hukuka saygının “ayaklar altına alındığı” uyarısını yaptı.

New York’taki BM Genel Merkezi’nde, gazetecilere konuşan António Guterres, Orta Doğu’da ve dünyanın diğer bölgelerinde insani ve diğer hukuki yükümlülüklerin göz ardı edildiğini, bunun da kaos, acı ve yıkımı beslediğini söyledi.

Guterres, uluslararası hukukun korunması temasının, bu hafta Lahey’de bulunan BM’nin en yüksek yargı organı olan Uluslararası Adalet Mahkemesi'ne gerçekleştireceği ziyaretin ana gündemlerinden biri olacağını belirtti. Bu ziyaret, İran ile ABD arasında yeniden görüşmelerin başlaması yönündeki umutların arttığı bir döneme denk geliyor.

Orta Doğu'daki kriz, bölge genelinde ölüm ve yıkıma yol açtı; küresel petrol, gübre ve gaz ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndan deniz taşımacılığını engelledi ve açık denizlerde gemilerde binlerce çalışanın mahsur kalmasına neden oldu. 

Geri çekilmek değil, yeniden teyit etmek

BM Genel Sekreteri, “Adaletin gözü bağlı (tarafsız anlamında kullanılıyor) olmalıdır. Ancak bugün çok fazla kişi adaletin kendisine gözlerini kapamayı seçiyor,” dedi.

Guterres “Dünya genelinde – ve özellikle Orta Doğu’da – uluslararası hukuka saygı ayaklar altına alınıyor" diye konuştu. 

Genel Sekreter Guterres, “Bu, uluslararası hukuktan geri çekilme zamanı değildir. Bu, onu yeniden teyit etme zamanıdır,” diye vurguladı.

Dünyaya mesaj

Dünya Mahkemesi olarak da bilinen Uluslararası Adalet Divanı bu hafta 80'inci yılını kutluyor. BM Genel Sekreteri, Divan'ın BM’nin ana yargı organı, uluslararası hukuk düzeninin temel taşlarından biri ve bu rolünü bugüne kadar başarıyla yerine getirmiş olduğunun altını çizdi. 

Lahey'e yapacağı ziyaretin “sadece bir yıldönümünü anmakla ilgili" olmadığını kaydeden Guterres, açık ve net bir mesaj vermekle ilgili olduğunu belirtti ve şöyle dedi: 

“Bu, Birleşmiş Milletler’in barışı, adaleti, egemenliği ve insan onurunu korumak üzere oluşturulmuş kurumların ve ilkelerin arkasında kararlılıkla durduğuna dair bir mesajdır. Uluslararası hukukun istisnasız tüm devletler için geçerli olduğu ve kurallarına saygının isteğe bağlı olmadığı mesajıdır. Daha parçalı ve güç rekabetinin daha keskin olduğu bir dünyada uluslararası hukukun vazgeçilmez olduğu mesajıdır"

İtidal çağrısı

Genel Sekreter, “Uluslararası hukuk olmadan istikrarsızlık yayılır, güvensizlik derinleşir ve çatışmalar kontrolden çıkar” uyarısında bulundu. Bunun tüm dünya için geçerli olduğunu ancak özellikle Orta Doğu’daki durum açısından aciliyet taşıdığını söyledi.

Krize askeri bir çözüm olmadığını yineleyen Guterres, barış anlaşmalarının sürekli angajman ve siyasi irade gerektirdiğini belirtti.

Ciddi müzakerelerin yeniden başlaması gerektiğini vurgulayan Genel Sekreter, Hürmüz Boğazı da dahil olmak üzere uluslararası seyrüsefer hak ve özgürlüklerine tüm tarafların saygı göstermesi gerektiğini ifade etti.

Genel Sekreter “İtidal ve sorumluluk zamanıdır,” diye vurguldaı. 

Guterres “Şimdi tırmanış yerine diplomasinin zamanıdır. Uluslararası hukuka yeniden bağlılık zamanıdır" dedi.