BM Genel Kurulu'ndan, Dünya Mahkemesi’nin iklim krizi kararına tarihi destek

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Uluslararası Adalet Divanı’nın iklim değişikliği konusunda devletlerin yükümlülüklerine ilişkin danışma görüşünü destekleyen tarihi bir kararı kabul etti. Karar, iklim krizine karşı mücadelede uluslararası hukukun, iklim adaletinin ve bilimin önemine güçlü bir vurgu olarak değerlendirildi.

Pasifik ada ülkesi Vanuatu öncülüğünde hazırlanan ve birçok ülkenin destek verdiği karar tasarısı, yoğun müzakerelerin ardından 141 ülkenin lehte oyuyla kabul edildi. Sekiz ülke karşı oy kullanırken, 28 ülke çekimser kaldı.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, kararın devletlerin halklarını “giderek derinleşen iklim krizinden” koruma sorumluluğunu açıkça ortaya koyduğunu belirterek, “Dünyanın en yüksek yargı organı konuştu. Bugün Genel Kurul da buna yanıt verdi” dedi.

Uluslararası Adalet Divanı, Temmuz 2025’te açıkladığı danışma görüşünde, devletlerin sera gazı emisyonlarından kaynaklanan çevresel zararları önleme yükümlülüğü bulunduğunu vurgulamıştı. Mahkeme ayrıca, bu yükümlülüklerin ihlal edilmesi halinde devletlerin hukuki sorumluluk taşıyabileceğini ifade etmişti.

Bağlayıcı nitelik taşımasa da danışma görüşleri, uluslararası hukukun yorumlanması ve gelişimine yön veren önemli hukuki ve ahlaki bir otorite niteliği taşıyor. Genel Kurul tarafından kabul edilen son karar ise iklim krizine karşı mücadelenin yalnızca siyasi bir tercih değil, aynı zamanda uluslararası hukuk kapsamında bir yükümlülük olduğuna güçlü bir vurgu yapıyor.

Karar, tüm üye devletlere iklim ve çevreye ciddi zarar verilmesini önlemek amacıyla mümkün olan tüm adımları atmaları çağrısında bulunuyor. Aynı zamanda Paris Anlaşması kapsamındaki mevcut iklim taahhütlerinin uygulanması ve iklim politikalarının yaşam hakkı, sağlık hakkı ve yeterli yaşam standardı gibi temel insan haklarını koruyacak şekilde yürütülmesi gerektiğinin altı çiziliyor.

Genel Sekreter Guterres açıklamasında, iklim krizine en az katkıda bulunan toplumların en ağır bedeli ödediğini belirterek, iklim adaletine giden yolun “fosil yakıtlardan uzaklaşılarak yenilenebilir enerjiye doğru hızlı, adil ve eşitlikçi bir geçişten” geçtiğini ifade etti.

Guterres ayrıca yenilenebilir enerjinin bugün en ucuz ve en güvenli enerji kaynağı olduğunu vurgulayarak, küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme göre 1,5 dereceyle sınırlama hedefinin hâlâ ulaşılabilir olduğunu söyledi.