BM Genel Sekreteri: "Gazze’deki kıtlık, insanlığın başarısızlığıdır"

Yeni yayınlanan BM destekli gıda güvenliği raporuna göre, Gazze'de yarım milyondan fazla insan, yaygın açlık, yoksulluk ve önlenebilir ölümlerle karakterize olmuş kıtlığın pençesinde bulunuyor. 

BM Genel Sekreteri António Guterres, Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması (IPC) analizinin sonuçlarının gizemli olmadığını söylerken “Bu, insan eliyle yaratılmış bir felaket, ahlaki bir mahkûmiyet – ve bizzat insanlığın başarısızlığıdır” ifadelerini kullandı. 

Guterres, “Kıtlık gıda ile ilgili değil; insanlığın hayatta kalması için gerekli sistemlerin kasıtlı olarak çökertilmesi ile ilgili” dedi. 

IPC tahminlerine göre, kıtlık koşullarının önümüzdeki haftalarda Gazze’nin Deir Al Balah ve Khan Younis bölgelerine de yayılması bekleniyor. 

BM kurumları, Gazze'de açlıkla ilgili ölümlerin artması, akut yetersiz beslenme düzeylerinin hızla kötüleşmesi ve gıda tüketiminin düşmesi nedeniyle, acil ve kapsamlı insani yardımın sağlanmasının son derece acil olduğunu toplu ve tutarlı bir şekilde vurguladı. Yüzbinlerce insan günlerce hiçbir şey yiyememekteler.

İsrail'in yükümlülükleri

BM Genel Sekreteri, onlarca hükümet, BM kuruluşu ve STK tarafından gıda güvensizliği ve yetersiz beslenmenin temel kanıta dayalı ölçütü olarak kabul edilen IPC'nin kıtlık ilanına tepki göstererek, “İşgalci güç olarak İsrail'in uluslararası hukuk kapsamında kesin yükümlülükleri var. Bunlar arasında halkın gıda ve tıbbi malzeme ihtiyaçlarını karşılama görevi de bulunuyor” dedi.

Guterres, İsrail'in yükümlülüklerini reddetmeye devam etmesine izin verilemeyeceğini söyledi: “Artık mazeret yok. Harekete geçme zamanı yarın değil, şimdi.”

Silahları susturun, rehineleri serbest bırakın

Gazze'de faaliyet gösteren BM kurumları, BM Genel Sekreteri ile birlikte, 7 Ekim 2023 terör saldırıları sırasında Hamas ve diğer militanlar tarafından kaçırılan tüm rehinelerin derhal serbest bırakılması ve engelsiz, büyük ölçekli insani yardım faaliyetlerinin gerçekleştirilebilmesi için acil ateşkes çağrısında bulundu.

Ajanslar ayrıca, Gazze Şehri'ne yönelik yoğunlaşan askeri saldırı tehdidi ve çatışmanın daha da tırmanması konusunda ciddi endişelerini dile getirdiler, zira bu durumun, halihazırda kıtlık koşullarının hüküm sürdüğü bölgede siviller için daha da yıkıcı sonuçlar doğurması bekleniyor.

BM Ajansları ortak açıklamalarında “Birçok insan – özellikle hasta ve yetersiz beslenen çocuklar, yaşlılar ve engelliler – tahliye edilemeyebilir” diye vurguladı.

Kıtlık yayılıyor

Eylül ayı sonuna kadar, Gazze Şeridi'nde 640.000'den fazla insan, IPC Faz 5 olarak sınıflandırılan ‘felaket’ düzeyinde gıda güvensizliği ile karşı karşıya kalacak.

Bölgedeki 1,14 milyon kişi faz 4'te, 396.000 kişi ise faz 3 ‘kriz’ koşullarıyla karşı karşıya kalacak.

Kuzey Gazze'deki koşulların Gazze Şehri'ndeki kadar şiddetli, hatta daha kötü olduğu tahmin ediliyor. Ancak, elde edilen sınırlı veriler IPC sınıflandırmasının sağlanmasını engellemiş durumda. 

Kıtlık sınıflandırmasında, aşırı gıda yoksunluğu, akut yetersiz beslenme ve açlıkla ilgili ölümler olmak üzere üç kritik eşik aşıldığında en aşırı kategorinin tetiklendiği anlamına geliyor. BM ajansları, son analizlerin makul kanıtlara dayanarak bu kriterlere ulaşıldığını gösterdiğini belirtiyor. 

22 Ağustos’ta Cenevre'deki BM merkezinde gazetecilere bilgi veren BM Acil Yardım Koordinatörü Tom Fletcher, bu durumun yardım ulaştırılmasına “izin verilseydi” önlenebilecek bir kıtlık olduğunu belirtti. 

Verimli topraklarda kıtlık

Fletcher “Ancak İsrail'in sistematik engellemeleri nedeniyle gıda sınırlarda birikiyor. Verimli topraklarda, gıdanın birkaç yüz metre uzağında bir kıtlık yaşanıyor. Bu, defalarca olacağı konusunda uyardığımız bir kıtlık – ancak uluslararası medyanın haber yapmasına, tanıklık etmesine izin verilmedi” diye ekledi.

Fletcher “Bu, 2025'te yaşanan bir kıtlık. Tarihin en gelişmiş askeri teknolojisi ve insansız hava araçları tarafından izlenen 21. yüzyıl kıtlığı. Bu, bazı İsrailli liderler tarafından savaş silahı olarak açıkça teşvik edilen bir kıtlık” diye konuştu. 

Daha geniş ölçekte, Fletcher bunun “dünyanın kıtlığı” olduğunu söyledi. Bu, “ama sen ne yaptın?” diye soran bir kıtlık. Hepimizi rahatsız edecek ve rahatsız etmesi gereken bir kıtlık” ifadelerini kullandı.

BM kurumları, Gazze'deki çocuklarda yetersiz beslenmenin “felaket bir hızla” arttığını belirterek, yalnızca Temmuz ayında 12 binden fazla çocuğun akut yetersiz beslenme sorunu yaşadığının tespit edildiğini, bunun şimdiye kadar kaydedilen en yüksek aylık rakam olduğunu ve yıl başından bu yana altı kat artış gösterdiğini kaydetti.

Olası savaş suçu

BM insan hakları başkanı Volker Türk, kıtlığın İsrail hükümetinin politikalarının “doğrudan sonucu” olduğunu söyledi.

Türk “Açlığı bir savaş yöntemi olarak kullanmak savaş suçudur ve bunun sonucunda meydana gelen ölümler de kasıtlı öldürme suçuna denk gelebilir” dedi.

Türk “İsrail yetkilileri, Gazze’deki kıtlığı sona erdirmek ve Gazze Şeridi’nde daha fazla can kaybını önlemek için acil önlemler almalılar. Yeterli miktarda insani yardımın derhal ulaştırılmasını ve BM ve diğer insani yardım kuruluşlarının tam erişimini sağlamalılar” çağrısı yaptı. 

Orta Doğu'da ilk kıtlık

Mayıs ayında yapılan son IPC Analizi'nden bu yana, 2026 Haziran ayı sonuna kadar yetersiz beslenme nedeniyle ölüm riski altında olan çocukların sayısı 14.100'den 43.400'e yani üç katına çıktı.

Yeni değerlendirme, IPC'nin Gazze Şeridi'nde akut gıda güvensizliği ve akut yetersiz beslenmeyi analiz etmeye başlamasından bu yana en ciddi bozulmayı ortaya koyuyor ve Orta Doğu bölgesinde ilk kez bir kıtlığın resmi olarak teyit edildiğini gösteriyor.

Temmuz ayından bu yana Gazze'ye giren gıda ve yardım malzemeleri miktarı biraz arttı, ancak ihtiyaçlara kıyasla hala büyük ölçüde yetersiz, tutarsız ve erişilemez durumda.

Bu arada, bölgedeki tarım arazilerinin yaklaşık yüzde 98'i hasar görmüş veya erişilemez durumda – bu da tarım sektörünü ve yerel gıda üretimini büyük ölçüde tahrip ediyor – ve on kişiden dokuzu evlerinden sürekli olarak yerinden edilmiş durumdalar.