“Artık 1945’te değiliz”: Yeni BM Genel Kurulu Başkanı, küresel güveni yeniden tesis etmeyi hedefleyen yeni dönemi başlattı

BM Genel Kurulu’nun 81. dönemi 8 Eylül günü BM Genel Merkezi’nde başladı. Yeni Başkan, savaşların, insani krizlerin ve giderek şiddetlenen iklim değişikliğinin yaşandığı bir dönemde, kamuoyunun kuruma duyduğu güveni yeniden tesis etme sözü verdi.

Görevi devreden Genel Kurul Başkanı Annalena Baerbock’tan simgesel İzlanda yapımı ahşap tokmağı resmen teslim alan Bangladeşli Khalilur Rahman, yılın ana temasını şöyle açıkladı: Güveni yeniden tesis etmek, dönüşümü yönetmek: Herkes için sonuç üreten bir Birleşmiş Milletler.

Sivil toplumun sesine kulak vermenin önemini vurgulayan Rahman, “Birleşmiş Milletler’i geleceğe hazır hale getirmeliyiz” dedi. “Güvenin yetersiz olduğu bir durumla karşı karşıyayız. Artık 1945’te değiliz. Bu, 81. dönem. Dünya değişti. Kuruluş da değişmeli; ben de bu sürece katkıda bulunacağım" diye konuştu. 

Rahman’ın öncelikleri şöyle:

• Silahları susturmak, sesleri duyurmak: Herkes için barış, güvenlik ve adalet.
• Kimseyi geride bırakmamak, hiçbir ülkeyi dışarıda bırakmamak: 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına ulaşma yolunda ilerlemeyi hızlandırarak sürdürülebilir kalkınmayı sağlamak.
• Gezegenimiz, ortak taahhüdümüz: İklim değişikliğine karşı dayanıklılık ve çevresel sürdürülebilirlik.
• Haklar ve koruma: İnsan hakları, insani yardım ve mülteciler ile göçmenlerin korunması.
• Kapsayıcı yenilikçilik: Dijital yönetişim, yapay zekâ ve gelecek nesillerin korunması.
• “Biz halklar” anlayışını yeniden düşünmek: Yenilenmiş çok taraflılık, BM reformu ve kapsayıcı küresel yönetişim.

Küresel sorunlara çözümün merkezinde

BM Genel Sekreteri António Guterres, görevi devreden Başkan Annalena Baerbock’un başarılarını takdir etti ve Rahman’a yeni görevinde başarılar diledi. Guterres, yeni dönemin çatışmalar, jeopolitik bölünmeler, nükleer gerilimin tırmanma riski, süregelen yoksulluk, eşitsizlik ve ağırlaşan iklim kaosu ortamında başladığına dikkat çekti.

Bir diğer acil öncelik ise Ocak 2027’de görevine başlayacak yeni BM Genel Sekreterinin seçilmesi.

Guterres, “Çok taraflı sisteme duyulan güveni yeniden tesis etmek, çağımızın en belirleyici sınavıdır” dedi. “Bu çalkantılı dönemde, küresel sorunlara çözüm üreten sistem her zamankinden daha büyük önem taşıyor.”

Ancak Guterres, BM Güvenlik Konseyi’nden küresel finans sistemine kadar çok taraflı sistemin kurumlarının, günümüzün ihtiyaçlarına yanıt vermekte zorlandığını belirtti.

Daha iyi bir gelecek

Guterres, “Kuruluşumuzun temelini oluşturan uluslararası hukuk ve insan hakları, çoğu zaman hiçbir yaptırımla karşılaşılmadan ihlal ediliyor. Jeopolitik güvensizlik ve kuşku ise ihtiyaç duyduğumuz etkili çözümleri engellemeye ve insanların küresel iş birliğinin sağlayabileceği kazanımlara duyduğu inancı aşındırmaya devam ediyor” dedi.

Görev süresi yıl sonunda bitecek olan Guterres, “Ancak Genel Sekreter olarak bir Genel Kurul döneminin açılışında sizlerle son kez bir araya gelirken, burada yürütülen çalışmalar sayesinde çok büyük bir umut taşıyorum" dedi.

Guterres, BM’nin kuruluşundan bu yana dünyanın en zorlu ve sonuçları bakımından en önemli sorunlarıyla doğrudan yüzleşilen yer olduğunu söyledi.

“Bu Genel Kurul, diplomasi, diyalog ve iş birliği yoluyla, günümüz jeopolitiğinde eksik olan güveni ve iyi niyeti yeniden tesis edebilir; dünya halklarına daha iyi, daha sağlıklı ve daha barışçıl bir gelecek bırakılmasını sağlayabilir.”

BM bir “gereklilik”

Genel Kurul’un 80. döneminin son toplantısında, görevi devreden Başkan Baerbock, büyükelçilere “Birleşmiş Milletlerimizin önemine ve gerekliliğine her zamankinden daha fazla inandığını” söyledi.

Eksikliklerine rağmen, BM olmadan tek bir gün bile, tek bir ülke bile daha iyi durumda olmazdı.

Özellikle yeni jeopolitik koşullarda BM’nin etkisiz kaldığını ya da başarısız olduğunu savunanlara karşı Baerbock, Üye Devletleri alternatifi düşünmeye davet etti: BM’nin olmadığı bir dünya.

Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF) olmasa okula gidemeyecek milyonlarca çocuğa ve yakınlarında görev yapan BM barış gücü personeli sayesinde tecavüze uğrama korkusu yaşamadan evlerinden çıkmaya cesaret edebilen kadınlara dikkat çekti.

“Ancak karşı karşıya olduğumuz güçlük şu: Nefretin altı kat daha fazla tıklama aldığı bir dünyada, bu olumlu örnekler kolayca gözden kaçabiliyor” dedi.

“Şundan emin olun: Eksikliklerine rağmen, BM olmadan tek bir gün bile, tek bir ülke bile daha iyi durumda olmazdı.”

Khalilur Rahman kimdir?

Uzun yıllar diplomat olarak görev yapan Khalilur Rahman, Genel Kurul Başkanlığı görevini üstlenmek üzere Bangladeş Dışişleri Bakanlığı görevinden ayrıldı.

Daha önce Bangladeş Geçici Hükümeti’nde Ulusal Güvenlik Danışmanı ve Rohingya Meselesi Yüksek Temsilcisi olarak görev yapan Rahman, BM’de de üst düzey görevlerde bulundu. Ayrıca Dakka’daki East West Üniversitesinin kurucu üyeleri arasında yer alıyor.