Doğayı korumaya ayrılan her 1 Dolara karşılık, doğaya zarar veren faaliyetlere 30 Dolar harcanıyor

Birleşmiş Milletler, küresel piyasaları insanlar ve gezegen için daha iyi bir yöne çevirebilmenin en güçlü yolu olarak kapsamlı bir finansal reform için çağrı yapıyor. 

“State of Finance for Nature 2026” (Doğa için Finansın Durumu 2026) raporunun temel bulgusu çarpıcı: Doğayı korumaya yatırılan her 1 dolara karşılık, doğayı yok eden faaliyetlere 30 dolar harcanıyor. Rapor, doğal dünyaya zarar veren yatırımların azaltılması ve hem doğayı hem de ekonomiyi aynı anda destekleyen çözümlerin ölçeklendirilmesi için büyük bir politika değişikliğine ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

Zararın boyutu

Veriler, tahribatın özellikle kamu hizmetleri, sanayi, enerji ve temel hammaddeler gibi alanlarda yoğunlaştığını gösteriyor. Ayrıca fosil yakıtlar, tarım, su, ulaşım ve inşaat gibi çevreye zararlı sübvansiyonlardan faydalanan sektörler de öne çıkıyor.

Rapora ilişkin değerlendirmesinde Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) İcra DirektörüInger Andersen, “Paranın izini sürdüğünüzde, önümüzdeki zorluğun büyüklüğü net biçimde görülüyor” dedi. Doğa temelli çözümlerdeki yavaş ilerlemeyi, hızla artan zararlı yatırımlar ve sübvansiyonlarla karşılaştıran Andersen “Ya doğanın yıkımına yatırım yaparız ya da onun iyileşmesini destekleriz; ortası yok1 diye konuştu.

Çözümler mümkün

Rapor, mevcut dengesizliği ortaya koymanın yanı sıra, ekonomik olarak da uygulanabilir “büyük bir doğa dönüşümü” vizyonu sunuyor. Öne çıkan çözümler arasında şunlar yer alıyor:

• Isı adası etkisini azaltmak ve yaşam kalitesini artırmak için kentsel alanların yeşillendirilmesi,
• Yol ve enerji altyapısına doğanın entegre edilmesi,
• Negatif emisyonlu yapı malzemelerinin üretilmesi.

Çalışma ayrıca, çevreye zararlı sübvansiyonların ve yıkıcı yatırımların aşamalı olarak kaldırılması; buna karşılık “doğa dostu” yatırımların artırılması için izlenebilecek bir yol haritası sunuyor.

Rakamlarla

• 2023’te 7,3 trilyon dolar, doğaya zarar veren faaliyetlere aktı.
• Aynı yıl, yalnızca 220 milyar dolar doğa temelli çözümleri destekledi (bunun büyük bölümü kamu harcamalarından geldi).
• Buna karşın eğilim umut verici: Biyoçeşitlilik ve peyzaj korumaya yönelik harcamalar 2022–2023 arasında %11 arttı.
• 2023’te doğa temelli çözümler için uluslararası kamu finansmanı, 2022’ye göre %22, 2015 seviyelerine kıyasla ise %55 daha yüksekti.

Rapor, finansın yönü değişmeden doğa kaybının durdurulamayacağını; doğru teşvikler ve yatırımlarla ise hem gezegenin iyileşmesinin hem de ekonomik faydanın mümkün olduğunu vurguluyor. 

Raporun İngilizcesi için: https://www.unep.org/resources/state-finance-nature-2026