Dünya Susuzlukla Karşı Karşıya: Su Kullanımı Artarken Kaynaklar Azalıyor

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) 12 Aralık tarihinde yayımladığı rapora göre, talebin arttığı ve su kıtlığının görüldüğü bölgelerde tatlı su kaynakları üzerindeki baskı giderek büyüyor.

Rapor, her yıl yağışlarla nehir ve yeraltı suyu rezervlerine yeniden dolan tatlı su miktarını ifade eden yenilenebilir su mevcudiyetine ilişkin güncel veriler sunuyor.

2025 AQUASTAT Su Verisi Anlık Görünümü başlıklı rapora göre, kişi başına düşen yenilenebilir su miktarı son on yılda yüzde yedi azalarak 5.719 metreküpten 5.326 metreküpe düştü.

Kuzey Afrika, Güney Asya ve Batı Asya gibi bölgeler kişi başına en düşük tatlı su kaynaklarına sahip yerler arasında yer alıyor. Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Yemen, toplam yenilenebilir su miktarı en düşük ülkeler arasında bulunuyor.

Tatlı su çekiminde artış

Son yıllarda birçok bölgede tatlı su çekimlerinin (bir kaynaktan su alınması, yani suyun fiziksel olarak nehirlerden, barajlardan, göllerden veya yeraltı sularından çekilmesi) arttığı da raporda vurgulanıyor; bu durum halihazırda baskı altında olan nehir havzaları ve yeraltı su kaynaklarına ek yük bindiriyor.

Raporda en büyük artışın Kuzey Afrika’da görüldüğü ve tatlı su çekiminin yüzde 16 arttığı kaydedildi. 

Küresel ölçekte yapılan çekimlerin yaklaşık yüzde 70’i yüzey sularından, yüzde 23’ü ise yeraltı sularından sağlanıyor.

Tarım için su

Tarım, küresel ölçekte tatlı su çekimlerinin yaklaşık yüzde 72’sini oluşturarak hâlâ en büyük su kullanan sektör konumunda. Bunu yüzde 15 ile sanayi ve yüzde 13 ile hizmet sektörü takip ediyor. Altmış altı ülke, toplam tatlı su çekimlerinin yüzde 75’inden fazlasını tarıma ayırıyor. Afganistan, Laos, Mali, Nepal, Somali ve Sudan’da ise bu oran yüzde 95’e ulaşıyor.

Mevcudiyet ve talepte değişim

Rapor, su mevcudiyeti ile talebin bölgeler arasında nasıl değiştiğini de ortaya koyuyor. Kuzey Afrika’da kişi başına düşen tatlı su miktarı küresel ölçekte en düşük seviyelerde kalırken, son 10 yılda su çekimlerinde yüzde 16’lık artış yaşandı. 

Batı Asya’da (raporda Orta Doğu ülkelerinin çoğu bu kategoriye dahil ediliyor) ise hızlı nüfus artışı ve tarımsal talep, sınırlı su kaynakları üzerindeki baskıyı artırıyor.

Sulama ve verimlilik

Rapor, ekili arazilerde sulama ve su kullanım verimliliği açısından büyük farklılıklar olduğuna da işaret ediyor.

Raporda “Latin Amerika ve Asya’nın bazı bölgelerinde sulama, ürün üretiminin büyük bir bölümünü desteklerken, Sahra Altı Afrika’da sulanan arazi toplam ekili alanın yalnızca küçük bir kısmını oluşturuyor; bu durum su altyapısına erişimdeki kalıcı eşitsizlikleri yansıtıyor,” ifadeleri kullanılıyor. 

Ulusal düzeyde Bahreyn, Mısır, Suudi Arabistan, Surinam ve Özbekistan sulama altyapısı kapsamının en yüksek olduğu ülkeler arasında. Bu ülkelerde ekili arazilerin yüzde 90’ından fazlası sulama sistemleriyle donatılmış durumda.

Buna karşılık, çoğu Sahra Altı Afrika’da bulunan yaklaşık 35 ülkede sulanan arazi oranı yüzde birin altında.